QUYỀN HƯỞNG DỤNG THEO QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT

Quyền hưởng dụng là một quyền dân sự quan trọng, cho phép người không phải chủ sở hữu tài sản khai thác giá trị và hưởng lợi từ tài sản đó trong một thời hạn nhất định. Việc hiểu rõ quyền này sẽ giúp bạn tối ưu hóa tài sản, phòng ngừa tranh chấp pháp lý và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cả chủ sở hữu lẫn người hưởng dụng.

Trong bài viết dưới đây, AV Counsel sẽ gửi đến Quý bạn đọc về quyền hưởng dụng theo pháp luật Việt Nam, bao gồm khái niệm, căn cứ xác lập, hợp đồng, di chúc, các trường hợp chấm dứt quyền, đồng thời phân biệt quyền hưởng dụng với quyền sử dụng tài sản để bạn dễ dàng nắm bắt và áp dụng.

1. Quyền hưởng dụng là gì?

Theo Điều 257 BLDS năm 2015 quy định: “Quyền hưởng dụng là quyền của chủ thể được khai thác công dụng và hưởng hoa lợi, lợi tức đối với tài sản thuộc quyền sở hữu của chủ thể khác trong một thời hạn nhất định”.

Như vậy, quyền hưởng dụng cho phép một người không phải chủ sở hữu tài sản nhưng được quyền sử dụng tài sản đó để thu lợi ích kinh tế hoặc phục vụ nhu cầu cá nhân, trong phạm vi và thời hạn do pháp luật hoặc thỏa thuận xác lập.

2. Căn cứ xác lập quyền hưởng dụng

Theo Điều 258 BLDS 2015, quyền hưởng dụng có thể được xác lập từ một trong ba căn cứ:

(i) theo quy định của pháp luật

Quyền hưởng dụng theo pháp luật phát sinh khi pháp luật trực tiếp trao quyền cho một chủ thể khai thác, sử dụng tài sản của người khác mà không dựa trên hợp đồng hay di chúc. Ví dụ: quyền quản lý tài sản riêng của con vị thành niên, trong đó việc sử dụng tài sản phải vì lợi ích của con.

Hiện nay, pháp luật Việt Nam chưa có quy định cụ thể về các trường hợp khác ngoài quản lý tài sản của người chưa thành niên, và không quy định về khấu trừ chi phí nuôi dưỡng, học tập từ tài sản riêng của con.

(ii) theo thỏa thuận

Quyền hưởng dụng có thể được xác lập bằng hợp đồng thỏa thuận giữa chủ sở hữu tài sản và người hưởng dụng. Theo đó, người hưởng dụng có quyền sử dụng tài sản để thu hoa lợi, lợi tức hoặc đáp ứng nhu cầu sinh sống của bản thân và gia đình.

Hợp đồng hưởng dụng là hợp đồng dân sự, tuân thủ các quy định về chủ thể, tài sản, nội dung, hình thức và thủ tục theo luật định. Nội dung hợp đồng thường bao gồm:

• Đối tượng hưởng dụng (động sản, bất động sản, cây cối, súc vật…);
• Số lượng, chất lượng tài sản;
• Giá hưởng dụng (nếu có) và phương thức thanh toán;
• Thời hạn, địa điểm, phương thức thực hiện hợp đồng;
• Quyền và nghĩa vụ các bên;
• Trách nhiệm do vi phạm hợp đồng;
• Phương thức giải quyết tranh chấp.

(iii) theo di chúc

Quy định về căn cứ xác lập quyền hưởng dụng theo di chúc là một cải cách căn bản trong việc khai thác tài sản của người đã chết bằng việc hưởng dụng, mà không phải là người được chuyển giao tài sản và quyền sở hữu tài sản theo thừa kế.

Quy định về căn cứ xác lập quyền hưởng dụng theo di chúc đã tạo ra khả năng duy trì khối di sản của người chết để lại và bảo đảm quyền của những người thừa kế theo pháp luật, khi người hưởng dụng đầu tiên qua đời hoặc hết thời hạn hưởng dụng tối đa theo luật định là 30 năm.

 

3. Căn cứ chấm dứt quyền hưởng dụng

Theo Điều 265 Bộ luật dân sự 2015, Quyền hưởng dụng chấm dứt trong trường hợp sau đây:

• Thời hạn của quyền hưởng dụng đã hết.
• Theo thỏa thuận của các bên.
• Người hưởng dụng trở thành chủ sở hữu tài sản là đối tượng của quyền hưởng dụng.
• Người hưởng dụng từ bỏ hoặc không thực hiện quyền hưởng dụng trong thời hạn do luật quy định.
• Tài sản là đối tượng của quyền hưởng dụng không còn.
• Theo quyết định của Tòa án.
• Căn cứ khác theo quy định của luật.

4. Điểm khác nhau giữa Quyền hưởng dụng và quyền sử dụng theo Bộ luật dân sự

 

Tiêu chí	Quyền hưởng dụng	Quyền sử dụng tài sản
Căn cứ pháp lý	Điều 257 Bộ luật Dân sự 2015	Điều 189 Bộ luật Dân sự 2015
Định nghĩa	Quyền của người không phải chủ sở hữu trong việc khai thác công dụng, hưởng hoa lợi, lợi tức từ tài sản của người khác trong thời hạn nhất định.	Quyền của chủ sở hữu hoặc người không phải chủ sở hữu trong việc khai thác công dụng, hưởng hoa lợi, lợi tức với tài sản của mình.
Thời gian	Theo thỏa thuận, theo luật, theo di chúc. Tối đa đến hết cuộc đời người hưởng dụng đầu tiên nếu là cá nhân, hoặc tối đa 30 năm đối với pháp nhân.	Hoàn toàn do các bên thỏa thuận.
Giới hạn về quyền đối với tài sản	Người hưởng dụng có quyền tự mình hoặc cho phép người khác khai thác, sử dụng, thu hoa lợi từ tài sản.	Người không phải chủ sở hữu phụ thuộc vào thỏa thuận với chủ sở hữu; chủ sở hữu tự quyết quyền sử dụng, trừ trường hợp pháp luật hạn chế.
Quan hệ với chủ sở hữu tài sản	Chủ sở hữu không được cản trở hoặc thay đổi quyền hưởng dụng đã xác lập.	Chủ sở hữu tự quyết quyền sử dụng; người không phải chủ sở hữu dựa vào thỏa thuận hoặc quy định pháp luật
Nghĩa vụ	- Tiếp nhận tài sản và đăng ký nếu luật quy định. - Khai thác tài sản theo đúng công dụng, mục đích sử dụng tài sản hợp lý. - Giữ gìn, bảo quản tài sản như của mình. - Sửa chữa, bảo dưỡng tài sản định kỳ để sử dụng tài sản đó bình thường. - Nếu do không thực hiện tốt nghĩa vụ của mình thì phải khôi phục tình trạng của tài sản và khắc phục hậu quả xấu do việc này gây ra. - Trả lại cho chủ sở hữu tài sản khi đã hết hạn hưởng dụng.	Luật không quy định cụ thể
Trường hợp chấm dứt quyền	Hết hạn hưởng dụng; Các bên thỏa thuận chấm dứt; Người hưởng dụng trở thành chủ sở hữu; Người hưởng dụng từ bỏ hoặc không thực hiện quyền; Tài sản hưởng dụng không còn; Theo quyết định của Tòa án; Các trường hợp khác theo pháp luật.	Chuyển giao quyền sử dụng hoặc thỏa thuận chấm dứt quyền sử dụng

 

Như vậy, quyền hưởng dụng theo quy định pháp luật là một công cụ quan trọng giúp người không phải chủ sở hữu khai thác giá trị và hưởng lợi ích từ tài sản trong thời hạn nhất định, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cả chủ sở hữu lẫn người hưởng dụng. Việc hiểu rõ khái niệm, căn cứ xác lập, hợp đồng, di chúc và các trường hợp chấm dứt quyền sẽ giúp bạn quản lý và sử dụng tài sản hiệu quả, tránh tranh chấp pháp lý.

Nếu bạn cần tư vấn chi tiết hơn về quyền hưởng dụng tài sản theo pháp luật Việt Nam, AV Counsel luôn sẵn sàng hỗ trợ để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bạn một cách tối ưu.

____________________________________

Quý khách hàng có nhu cầu sử dụng dịch vụ vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi:

CÔNG TY LUẬT TNHH AV COUNSEL

 Fanpage: https://www.facebook.com/congtyluatavcounsel

                  https://www.facebook.com/luatsuvadoanhnghiep/

 Website: https://avcounsel.com/

 Email: info.avcounsel@gmail.com

 Hotline: 094.333.4040

Rất mong nhận được sự hợp tác cùng Quý khách hàng!

Trân trọng./.